24 Tiết khí và Nguyệt lệnh đề cương — Born Hour
24 Tiết khí lấy hoàng kinh mặt trời 360° làm chuẩn, mỗi 15° là một tiết. Trong Tứ Trụ Bát Tự, tiết khí định nguyệt lệnh đề cương, chủ tể hàn noãn táo thấp và vượng suy của ngũ hành.
Phân định tiết khí và âm dương lịch
Lịch Can Chi dùng trong Bát Tự là thuần dương lịch, dựa trên vị trí quỹ đạo trái đất quanh mặt trời chứ không theo tuần trăng.
Mỗi 15° là một Tiết hoặc Khí. Trong đó 'Tiết' đổi tháng (như Lập xuân, Kinh trập, Thanh minh).
Nằm giữa tháng, biểu thị khí ngũ hành đương lệnh đạt đỉnh.
Thập nhị địa chi kiến nguyệt và bốn mùa
Cổ nhân lấy chuôi sao Bắc Đẩu định 12 tháng. Tháng giêng kiến Dần, tháng hai kiến Mão, ngũ hành bốn mùa vận hành nhịp nhàng.
Tứ sinh (Dần Thân Tỵ Hợi), Tứ chính (Tý Ngọ Mão Dậu), Tứ mộ khố (Thìn Tuất Sửu Mùi) luân chuyển không ngừng.
Kinh độ mặt trời 315°~330°. Lập xuân đổi năm đổi tháng lệnh, Vũ thủy cỏ cây nảy lộc; Giáp mộc tư lệnh.
Kinh độ mặt trời 345°~0°. Kinh trập sấm vang sâu bọ thức, Xuân phân ngày đêm bằng nhau; Ất mộc thuần vượng.
Kinh độ mặt trời 15°~30°. Thanh minh trời đất trong trẻo, Cốc vũ mưa nuôi ngũ cốc; Mậu thổ thủy khố.
Kinh độ mặt trời 45°~60°. Lập hạ bắt đầu vào hè, Tiểu mãn hạt lúa ngậm sữa; Bính hỏa đương lệnh.
Kinh độ mặt trời 75°~90°. Mang chủng cấy hái bận rộn, Hạ chí ngày dài tột bực; Đinh hỏa rực rỡ đỉnh điểm.
Kinh độ mặt trời 105°~120°. Nóng bức cực điểm với Tiểu thử và Đại thử; Kỷ thổ táo thổ mộc khố.
Kinh độ mặt trời 195°~210°. Hàn lộ gió lạnh ngưng nước, Sương giáng cây lá rụng vàng; Mậu thổ hỏa khố.
Kinh độ mặt trời 225°~240°. Lập đông nước bắt đầu đóng băng, Tiểu tuyết tuyết rơi nhẹ; Nhâm thủy đương lệnh.
Kinh độ mặt trời 255°~270°. Đại tuyết giá rét thấu xương, Đông chí một tia dương khí sinh; Quý thủy chuyên lệnh.
Kinh độ mặt trời 285°~300°. Tiểu hàn đại hàn rét buốt cuối đông chờ đón tân xuân; Kỷ thổ thấp thổ kim khố.
Phương pháp luận giải thực tế
Lập nguyệt trụ tuyệt đối phải căn cứ khoảnh khắc giao tiết, không tính theo ngày mùng một âm hay dương lịch.
Quan sát nhân nguyên tư lệnh trong chi tháng để định can tàng nắm quyền.